DEDICATION TO SCIENCE: SCIENTIFIC ACHIEVEMENTS OF THE RENOWNED HYGIENIST, TOXICOLOGIST, AND EDUCATOR BORYS MYKHAILOVYCH SHTABSKYI (ON THE 95TH ANNIVERSARY OF HIS BIRTH (1929–2017))
DOI:
https://doi.org/10.32782/pub.health.2025.2.25Keywords:
Prof. B. M. Shtabskyi, scientific directions, hygienic regulation, chemical safetyAbstract
Topicality. In June 2024, Doctor of Medical Sciences, Professor Borys Mykhailovych Shtabskyi, a renowned scientistin the fields of hygiene and toxicology, a university professor, and a laureate of the Yu. S. Kagan Award of the Ukrainian Scientific Society of Toxicologists, would have celebrated his 95th birthday. His scientific works are of both theoretical and applied experimental nature. Objective: To trace the scientific path and highlight the main scientific directions and achievements of Prof. B. M. Shtabskyi. Materials and Methods. The scientific works of Prof. B. M. Shtabskyi and sources documenting his life. Methods: search, descriptive, analytical. Results. The main areas of scientific research in hygiene and preventive toxicology by Prof. B.M. Shtabskyi include studying fundamental methodological problems in the toxicity and hazards of harmful chemicals and their hygienic regulation in environmental objects and food products, as wellas the prevention of chemical ecopathology. Among the most significant and widely recognized scientific achievements of Prof. Borys Shtabskyi are the development of original concepts of xenobiotic accumulation, their combined effects,systemic regulation of xenobiotics under normal and extreme conditions, the development of methodologies for analyzing dose-response relationships and pre-nosological states, methodological approaches to the regulation of xenobiotics in water bodies, air, and food products, new criteria and methods for assessing the toxicity and xenobiotic accumulation, and chemical safety for both children and adults. Conclusions. The scientific contributions of Prof. Shtabskyi are utilized in ongoing scientific research and will serve future generations of scientists, preventive medicine doctors, clinicalphysicians, medical students and for the specialty of public health.
References
Зіменковський Б. С., Гжегоцький М. Р., Луцик О. Д. Професори Львівського національного медичного університету імені Данила Галицького: 1784–2009. Львів : Наутілус, 2009. 472 с.
Гжегоцький М. Р., Федоренко В. І. Борис Михайлович Штабський (до 90-річчя від дня народження (1929– 2017)). Експериментальна та клінічна фізіологія і біохімія. 2019. № 2 (86). С. 77–81.
Півстоліття пошуку і перемог (до 80-річчя від дня народження проф. Штабського Б. М.). Довкілля і здоров’я. 2009. № 4. С. 34. http://www.dovkil-zdorov.kiev.ua/env/51-0037.pdf.
Зіменковський Б. С., Гжегоцький М. Р., Федоренко В. І., Пластунов Б. А. Історія розвитку та здобутки Львівської наукової гігієнічної школи. Гігієнічна наука та практика: сучасні реалії : матеріали XV з’їзду гігієністів України (м. Львів, 20–21 вересня 2012 р.). Львів, 2012. С. 10–14.
Зіменковський Б. С., Гжегоцький М. Р., Федоренко В. І., Пластунов Б. А. Львівська наукова гігієнічна школа: історія розвитку та здобутки. Довкілля та здоров’я. 2013. № 4. С. 68–74.
Кузьмінов Б. П., Пластунов Б. А. Кафедра гігієни та профілактичної токсикології Львівського національного медичного університету: історія і сучасність. Довкілля і здоров’я. 2015. № 5. С. 71–76.
Гжегоцький М. Р., Федоренко В. І. Наукова діяльність доктора медичних наук, професора Бориса Михайловича Штабського (до 85-річчя з дня народження). Актуальні проблеми профілактичної медицини : збірник наукових праць. Львів, 2014. Вип. 11. С. 4–8.
Гжегоцький М. Р., Федоренко В. І. Обґрунтування гігієнічних нормативів ксенобіотиків у воді водойм під керівництвом професора Б. М. Штабського від 1977 р. до 1991 р. Актуальні проблеми профілактичної медицини : збірник наукових праць, присвячений пам’яті професора Бориса Михайловича Штабського. Львів, 2017. Вип. 2 (15). С. 9–17.
Гжегоцький М. Р., Федоренко В. І., Панишко Ю. М. Пам’яті професора Бориса Михайловича Штабського. Феномен людини. Здоровий спосіб життя : збірник наукових праць. Львів, 2017. Вип. 63 (129). С. 50–53.
Федоренко В. І., Панишко Ю. М. Борис Мойсейович Штабський. До 85-річчя від дня народження. Феномен людини. Здоровий спосіб життя : збірник наукових праць. Львів, 2014. Вип. 28 (94). С. 37–38.








